Kwa muda mrefu sasa, kumekuwa na mvutano wa kimtazamo kati ya serikali na wananchi kuhusu hali ya uchumi na kiwango cha maendeleo nchini. Serikali ya Rais William Ruto imekuwa ikisisitiza kwamba imefanya juhudi kubwa kuinua uchumi, kupunguza gharama ya maisha, na kumwezesha “mkenya wa kawaida.” Hata hivyo, hali inayoshuhudiwa mitaani inaonesha taswira tofauti. Swali muhimu ambalo Wakenya wengi hujiuliza ni i wapo kweli serikali imefanya sana, kwa nini mwananchi wa kawaida bado analia?
Kwanza, ni wazi kwamba serikali imekuwa ikijipa sifa nyingi kupitia miradi yake, hotuba, na takwimu zinazoonyesha uchumi “ukikua.” Lakini ukuaji wa uchumi katika makaratasi si sawa na maisha ya kila siku ya mwananchi. Mkenya anayelipa ushuru, anayekabiliana na bei ya juu ya bidhaa, na anayeteseka kupata ajira haoni hayo mafanikio yanayosimuliwa.
Hapa ndipo tofauti ya uhalisia na propaganda ya kisiasa inapojitokeza. Mara nyingi serikali imekuwa ikijilinganisha na mataifa kama Singapore, ikitaja kasi ya maendeleo na uthabiti wa mfumo wao. Lakini kulinganisha Kenya na Singapore kunahitaji uhalisia: kule, ufisadi ni mdogo mno, matumizi ya serikali yanadhibitiwa kikamilifu, na viongozi hawafanyi misafara ya kifahari inayolipiwa na wananchi. Hivyo, maendeleo yao hutokana na uwajibikaji na nidhamu ya kifedha—mambo ambayo bado ni changamoto nchini Kenya.
Pili, serikali inadai kwamba Kenya ni miongoni mwa nchi zinazokua kwa kasi barani Afrika, imeorodheshwa nambari sita. Hata kama takwimu hizo ni za kweli, swali ni: hiyo kasi ya ukuaji inamgusa vipi mwananchi wa kawaida? Ukuaji wa uchumi unapaswa kupimwa kwa athari yake kwa watu, si tu kwa asilimia za ripoti za kiuchumi.
Iwapo uchumi ungekua kwa namna inayonufaisha wananchi, pengo kati ya matajiri na maskini lingepungua. Badala yake, utafiti unaonesha kwamba Wakenya 125 wanamiliki utajiri unaoweza kugawiwa Wakenya zaidi ya milioni 40. Hili ni ishara tosha kwamba utajiri unajikita mikononi mwa wachache, huku wengi wakizidi kuteseka.
Zaidi ya hayo, mzigo wa ushuru kwa raia umeongezeka sana. Serikali inawajibika kuhakikisha “uchumi unafanya kazi,” lakini hali ya sasa imefanya mshahara wa mwananchi wa kawaida kutotosha hata kwa mahitaji ya msingi. Bei za mafuta, chakula, huduma, na ada mbalimbali zimepanda. Hii inafanya wananchi kuhisi kwamba serikali haizingatii mahitaji yao wala hali zao halisi. Badala ya kulalamikia ukosefu wa pesa, serikali inapaswa kutathmini upya vipaumbele vyake na kupunguza matumizi yasiyo ya lazima.
Kwa kumalizia, pana tofauti kubwa kati ya kile serikali inachohisi imefanya na kile wananchi wanahisi kimefanyika. Serikali ya sasa itahitaji kuzingatia sauti za wananchi, kubana matumizi ya kifahari, kupiga hatua kali dhidi ya ufisadi, na kutekeleza sera zinazogusa moja kwa moja maisha ya mwananchi wa kawaida. Tupewe sababu za kusherehekea—si takwimu tu, bali mabadiliko yanayoonekana na kuhisiwa katika maisha yetu ya kila siku. Hapo ndipo tutakapoweza kusema kweli kwamba uchumi unakua, si kwa wachache tu, bali kwa kila Mkenya.
